Kodeks etyczny i zrównoważonego rozwoju dla podróżujących z I-DEST

Jako odpowiedzialny podróżnik warto poznać podstawowe cechy odwiedzanego miejsca jeszcze przed wyjazdem: lokalne zwyczaje, możliwości transportu, zasady ochrony przyrody, wrażliwość kulturową, godziny otwarcia, sezonowe ograniczenia i kwestie bezpieczeństwa.

Wybieraj usługi, które jasno komunikują swoje zobowiązania w zakresie zrównoważonego rozwoju, dostępności i zaangażowania społecznego. Na platformie I-DEST oznaczenia dotyczące zrównoważonego rozwoju, powiązania z Celami Zrównoważonego Rozwoju (SDG), informacje o dostępności i dane usługodawców pomogą Ci podejmować decyzje nie tylko na podstawie ceny czy atrakcji, ale również wartości.

Destynacja to nie dekoracja, lecz dom dla ludzi. Podczas podróży dbaj o to, by Twoja obecność nie zakłócała codziennego życia mieszkańców. Szanuj prywatne tereny, miejsca religijne i kulturowe, cmentarze, dzielnice mieszkalne, targowiska, tradycyjne wydarzenia i lokalne święta.

Przed robieniem zdjęć lub nagrywaniem filmów poproś o zgodę, jeśli na zdjęciach pojawiają się ludzie, prywatne domy, ceremonie religijne, dzieci lub wrażliwe sytuacje społeczne. Nie traktuj mieszkańców jak turystyczną atrakcję. Szacunek i ciekawość są wartościami, nachalne zachowanie – nie.

Jednym z najprostszych sposobów na zrównoważoną turystykę jest pozostawienie jak największej części swoich wydatków na miejscu. Wybieraj lokalne noclegi, restauracje, producentów, rzemieślników, wycieczki z przewodnikiem i programy kulturalne. Spróbuj potraw opartych na lokalnych składnikach, kupuj autentyczne lokalne produkty i unikaj masowo produkowanych, anonimowych pamiątek.

Uczciwa cena to nie tylko kwestia konsumencka, ale także etyczna. Nie targuj się w sposób niegodny z małymi przedsiębiorcami, rzemieślnikami czy lokalnymi producentami. Jakość, lokalność i zrównoważone usługi mają swoją realną wartość.

Znaczna część wpływu turystyki na środowisko wiąże się z podróżowaniem. Kiedy to możliwe, wybieraj pociąg, autobus, rower, piesze wędrówki, transport publiczny lub współdzielone środki transportu. Na krótsze dystanse nie wybieraj automatycznie samochodu. Do zwiedzania miast, wędrówek w naturze czy wypoczynku nad jeziorem często najlepsze wrażenia zapewniają piesze, rowerowe lub publiczne środki transportu.

Jeśli podróżujesz samochodem, parkuj zgodnie z przepisami, nie wjeżdżaj na chronione, zamknięte lub piesze strefy i nie zajmuj więcej miejsca niż to konieczne. Nawet korzystając z samochodu elektrycznego, pamiętaj, że obciążenie transportowe, presja parkingowa i zatłoczenie to nie tylko kwestia emisji.

W miejscach noclegowych, kąpieliskach, kempingach, restauracjach czy podczas programów oszczędzaj zasoby. Wyłączaj światło, zakręcaj wodę, nie proś o zbędną wymianę ręczników czy pościeli i unikaj jednorazowych opakowań.

Woda jest szczególnie wrażliwym zasobem. W termach, przy jeziorach, nad rzekami i na terenach wodnych zachowanie jakości wody jest wspólną odpowiedzialnością. Nie używaj zanieczyszczających środków, nie myj się w naturalnych wodach mydłem czy szamponem i przestrzegaj zasad kąpieli, wędkowania, pływania łodzią i ochrony przyrody.

Zabierz ze sobą butelkę wielokrotnego użytku, własną torbę, pojemnik czy sztućce, jeśli to praktyczne. Unikaj jednorazowych plastików, zbędnych wydruków i nadmiernie opakowanych produktów. Segreguj odpady, gdzie to możliwe.

W naturze, w mieście, na kąpieliskach, nad jeziorem, na stokach narciarskich i w miejscach kultury obowiązuje ta sama zasada: co przyniosłeś, zabierz ze sobą. Nie zostawiaj śmieci, niedopałków, resztek jedzenia, chusteczek, odchodów zwierząt ani żadnych innych śladów.

Podczas zwiedzania miast pamiętaj, że historyczne dzielnice, zabytki, kościoły, muzea, cmentarze, zamki, pałace i przestrzenie publiczne nie są miejscami o nieograniczonej pojemności. Przestrzegaj wyznaczonych tras zwiedzania, nie wspinaj się na zabytki, nie dotykaj zakazanych przedmiotów, nie niszcz, nie bazgraj i nie zabieraj niczego na pamiątkę.

Miasto to nie tylko atrakcja dzienna. Wieczorem i w nocy również ma swoich mieszkańców. Unikaj hałasowania, zaśmiecania przestrzeni publicznej, nieodpowiedzialnego spożywania alkoholu, hałasowania przed domami mieszkalnymi i wszelkich zachowań, które obniżają jakość życia mieszkańców. Dobry turysta nie tylko korzysta z miasta, ale również je szanuje.

W miejscach ekoturystycznych, parkach narodowych, ścieżkach edukacyjnych, lasach, bagnach, jaskiniach, geoparkach i obszarach chronionych zawsze korzystaj z wyznaczonych tras. Nie schodź z ścieżek, nie depcz roślinności, nie zbieraj chronionych roślin, skał, minerałów, zwierząt ani jaj, i nie zakłócaj spokoju gniazdującym, odpoczywającym czy żerującym zwierzętom.

W naturze cisza jest wartością. Nie hałasuj, nie używaj dronów bez pozwolenia, nie karm dzikich zwierząt i nie próbuj podchodzić zbyt blisko dla zdjęcia. Odpowiedzialne spotkania z dziką przyrodą opierają się na zachowaniu dystansu.

Nad naturalnymi jeziorami, rzekami, starorzeczami i zbiornikami wodnymi przestrzegaj zasad kąpieli, pływania łodzią, wędkowania, ochrony przyrody i przebywania na brzegu. Nie wchodź w trzcinowiska, na tereny gniazdowania ptaków ani na zamknięte odcinki brzegu. Nie używaj motorowych ani hałaśliwych urządzeń tam, gdzie zakłócają one spokój przyrody lub wypoczywających.

Nie pozwól, by kremy przeciwsłoneczne, kosmetyki, chemikalia, resztki jedzenia czy odpady trafiały do wody. Jezioro to nie basen, lecz żywy ekosystem. Doświadczenie wypoczynku nad wodą pozostanie trwałe, jeśli odwiedzający nie przeciążą brzegu, wody i siedlisk.

W uzdrowiskach, termach, obiektach wellness i na plażach przestrzegaj regulaminów, zasad higieny i zasad korzystania z basenów. Prysznicuj się przed wejściem do basenu, nie wnoś jedzenia ani napojów tam, gdzie to zabronione, i dbaj o spokój innych gości.

Woda termalna, mineralna i basenowa wymaga znacznych nakładów energii, wody i profesjonalnego nadzoru. Nie marnuj wody, nie niszcz sprzętu, nie zanieczyszczaj basenów i zgłaszaj personelowi wszelkie wypadki, zanieczyszczenia lub niebezpieczne sytuacje.

Na stokach narciarskich, w górskich kurortach, na szlakach turystycznych i w środowisku alpejskim przestrzegaj wyznaczonych tras, ostrzeżeń lawinowych i pogodowych oraz zasad obowiązujących na trasach. Nie jeździj na nartach ani snowboardzie na zamkniętych terenach, nie narażaj innych na niebezpieczeństwo i zawsze wybieraj trasę odpowiednią do swoich umiejętności.

Turystyka górska jest szczególnie wrażliwa na zmiany klimatu, zużycie wody, zapotrzebowanie na energię i obciążenie siedlisk. Wybieraj ośrodki narciarskie dostępne transportem publicznym, lokalnych usługodawców, energooszczędne miejsca noclegowe i programy, które nie zwiększają niepotrzebnie obciążenia przyrody.

Nie uczestnicz w programach, które zmuszają zwierzęta do nienaturalnych zachowań, trzymają je w złych warunkach, pozwalają na zbyt bliski kontakt z odwiedzającymi lub wykorzystują je wyłącznie do celów fotograficznych. Nie głaszcz, nie karm, nie ścigaj dzikich zwierząt i nie kupuj produktów wykonanych z chronionych gatunków.

Odpowiedzialne doświadczenie ze zwierzętami to takie, które stawia na pierwszym miejscu ich dobrostan, naturalne zachowanie, ochronę siedlisk i edukację odwiedzających. Jeśli masz wątpliwości, wybierz programy ochrony przyrody, obserwacyjne lub prowadzone przez specjalistów.

Zrównoważona turystyka to także kwestia społeczna. Zwracaj uwagę na dzieci, osoby starsze, osoby z niepełnosprawnościami, rodziny z małymi dziećmi, osoby z psami asystującymi, odwiedzających z różnym zapleczem kulturowym i wszystkich tych, którzy mogą mieć inne potrzeby.

Nie zajmuj bezprawnie miejsc parkingowych dla osób z niepełnosprawnościami, ramp, wind ani miejsc siedzących z pierwszeństwem. Nie blokuj ruchu robiąc zdjęcia, bagażem czy grupowymi przystankami. Dostępność to nie luksus, lecz podstawowy warunek uczestnictwa.

Mapy, filtry, oznaczenia zrównoważonego rozwoju, trasy, audioprzewodniki, ankiety i elementy grywalizacji na platformie I-DEST pomagają podejmować bardziej świadome decyzje. Korzystaj z nich, ale pamiętaj: informacje cyfrowe nie zastępują zasad obowiązujących na miejscu, instrukcji personelu i zdrowego rozsądku.

Nie publikuj treści, które poniżają, narażają na niebezpieczeństwo, wprowadzają w błąd lub przedstawiają lokalną społeczność w sposób nieodpowiedni. Nie zachęcaj do nadmiernego obciążania miejsc wrażliwych, o małej pojemności lub istotnych z punktu widzenia ochrony przyrody.

Popularne miejsca często cierpią nie dlatego, że jeden odwiedzający chce źle, ale dlatego, że zbyt wiele osób przybywa jednocześnie. Jeśli możesz, odwiedzaj je w mniej zatłoczonych okresach, wybieraj alternatywne trasy, mniejsze miejscowości, mniej znane atrakcje lub programy poza sezonem.

Zrównoważone podróżowanie nie oznacza koniecznie rezygnacji z doświadczeń. Często oznacza podróżowanie w lepszym rytmie, w lepszych miejscach i z większą uwagą.

Odpowiedzialny odwiedzający to taki, który dzieli się swoimi opiniami. Jeśli zauważysz dobre praktyki, oceń je i poleć innym. Jeśli napotkasz problem, zgłoś go w sposób kulturalny usługodawcy lub zarządcy destynacji. Zrównoważony rozwój to proces ciągłego uczenia się, w którym opinie gości mogą pomóc.

Unikaj nieuzasadnionych, destrukcyjnych publicznych ocen, ale nie przemilczaj rzeczywistych problemów. Dokładna, obiektywna i pełna szacunku opinia poprawia usługi, doświadczenia gości i interesy lokalnej społeczności.

Nigdy nie wspieraj usług, programów ani sytuacji, które opierają się na wykorzystywaniu dzieci, młodzieży, kobiet, osób starszych, osób z niepełnosprawnościami, mniejszości, pracowników lub innych grup wrażliwych. Nie rób i nie udostępniaj zdjęć dzieci bez zgody, szczególnie w sytuacjach wrażliwych lub ukazujących ubóstwo.

Jeśli zauważysz oznaki wykorzystywania, nękania, handlu ludźmi, zagrożenia dzieci lub poważnych nadużyć, zgłoś to odpowiednim władzom, usługodawcy lub oficjalnemu kontaktowi destynacji.

Nie kupuj nielegalnych, podrabianych produktów, przedmiotów wykonanych z chronionych gatunków, znalezisk archeologicznych, obiektów dziedzictwa kulturowego ani produktów o wątpliwym pochodzeniu. Nie zabieraj do domu kamieni, roślin, szczątków zwierząt, przedmiotów archeologicznych ani żadnych innych pamiątek, które zmniejszają wartość przyrodniczą lub kulturową danego miejsca.

Pamiątka jest zrównoważona, jeśli nie szkodzi miejscu, z którego pochodzi.

Zrównoważona turystyka to nie tylko ograniczanie szkód. To także możliwość wywierania pozytywnego wpływu. Możesz dołączyć do lokalnych inicjatyw, przekazać darowiznę na rzecz wiarygodnych programów ochrony przyrody lub społecznych, wziąć udział w sprzątaniu, wybierać lokalnych producentów lub po prostu zdecydować się na wsparcie mniej znanego, ale wartościowego miejsca swoją wizytą.

Dobry podróżnik to nie tylko konsument, ale także partner.

Jako członek społeczności I-DEST zobowiązuję się, że podczas moich podróży:

• będę odnosić się z szacunkiem do lokalnych społeczności;
• będę chronić dziedzictwo przyrodnicze i kulturowe;
• będę preferować lokalnych, odpowiedzialnych i zrównoważonych usługodawców;
• będę ograniczać swoje odpady, zużycie wody i energii;
• będę dbać o godność innych odwiedzających, mieszkańców i grup wrażliwych;
• będę przestrzegać zasad obowiązujących na miejscu, zwłaszcza na obszarach chronionych, kulturowych, nad wodą, w kąpieliskach i w górach;
• nie pozostawię po sobie szkód, śmieci ani braku szacunku;
• i będę dążyć do tego, by moja obecność pozostawiała pozytywny ślad.

Podróżowanie to doświadczenie. Odpowiedzialne podróżowanie to wartość. Zrównoważone podróżowanie to część naszej wspólnej przyszłości.