Παγκόσμια Ημέρα Τουρισμού - Πώς η βιωσιμότητα που βασίζεται στα δεδομένα μεταμορφώνει τα παγκόσμια ταξίδια

Ο διεθνής τουρισμός συμβάλλει άμεσα και έμμεσα σχεδόν στο 10% του παγκόσμιου ΑΕΠ, σύμφωνα με την παγκόσμια οικονομική μελέτη επιπτώσεων του WTTC, ενώ κάθε δέκατη θέση εργασίας παγκοσμίως συνδέεται με τον κλάδο. Μετά την ταχεία ανάκαμψη από την πανδημία, ο αριθμός των διεθνών αφίξεων τουριστών ξεπέρασε και πάλι το ψυχολογικό όριο των 1,4 δισεκατομμυρίων, σύμφωνα με τα δεδομένα του UN Tourism World Tourism Barometer , κάτι που μεταφράζεται σε τεράστια έσοδα για τις περιοχές υποδοχής. Ωστόσο, αυτή η μαζική κινητικότητα ευθύνεται για σχεδόν το 8,8% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, σύμφωνα με την εκτενή έρευνα του Nature Climate Change, που αναδεικνύει το βαθύ χάσμα μεταξύ ανάπτυξης και περιβαλλοντικής επιβάρυνσης.

Η ανάπτυξη του τουρισμού ασκεί τεράστια πίεση στους πιο δημοφιλείς προορισμούς. Όταν ένας προορισμός φτάνει στα όρια της φέρουσας ικανότητάς του, τα φυσικά οικοσυστήματα υφίστανται ζημιές, οι τοπικοί κάτοικοι εκτοπίζονται από τις περιοχές τους και η αξία της ταξιδιωτικής εμπειρίας μειώνεται δραματικά. Ως απάντηση, η Βενετία εισήγαγε ένα σύστημα εισόδου με ημερήσια χρέωση για την προστασία του ιστορικού κέντρου, ενώ η Ισλανδία και το Άμστερνταμ καταπολεμούν τις αρνητικές επιπτώσεις του υπερτουρισμού με στοχευμένη διαχείριση επισκεπτών και περιορισμούς στο μάρκετινγκ.

Ένα σημαντικό μέρος των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα συνδέεται με τις αεροπορικές και οδικές μεταφορές, αλλά και η κατανάλωση ενέργειας και νερού από τα καταλύματα, καθώς και η ποσότητα των παραγόμενων αποβλήτων, αποτελούν σοβαρό βάρος. Παρόλα αυτά, υπάρχουν εντυπωσιακά διεθνή παραδείγματα πρωτοποριακών λύσεων: το Lapa Rios Eco Lodge στην Κόστα Ρίκα αποδεικνύει την επιτυχία μιας λειτουργίας που βασίζεται 100% σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και στις τοπικές κοινότητες, ενώ η σκανδιναβική αλυσίδα ξενοδοχείων Scandic έδειξε τον δρόμο στον κλάδο καταργώντας τα μπουκάλια σαπουνιού και βελτιστοποιώντας τους κύκλους πλύσης των υφασμάτων. Για την αλλαγή είναι απαραίτητη η ακριβής αξιολόγηση της κατάστασης. Χωρίς αξιόπιστα δεδομένα και μετρήσιμους δείκτες, είναι αδύνατο να ληφθούν αποτελεσματικές αποφάσεις, είτε πρόκειται για τη διαχείριση της ροής επισκεπτών είτε για τη λειτουργία χωρίς απόβλητα.

Ο δρόμος προς τη βιώσιμη μετάβαση περνά μέσα από τη σύγχρονη τεχνολογία και την έξυπνη χρήση των δεδομένων. Η διαχείριση βάσει δεδομένων επιτρέπει στους προορισμούς να παρακολουθούν σε πραγματικό χρόνο την αξιοποίηση των δυνατοτήτων τους, να μετρούν το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των παρόχων υπηρεσιών και να ενθαρρύνουν στοχευμένα υπεύθυνες ταξιδιωτικές συνήθειες. Η Ελβετία, για παράδειγμα, με το δίκτυο Grand Train Tour, ανέπτυξε ολοκληρωμένα ψηφιακά δρομολόγια και υποδομές για την προώθηση των σιδηροδρομικών ταξιδιών, ενώ η Κοπεγχάγη με την πρωτοβουλία CopenPay επιβραβεύει ψηφιακά τους τουρίστες που μετακινούνται με ποδήλατο ή συμμετέχουν σε εθελοντικές περιβαλλοντικές δράσεις.

Σύμφωνα με διεθνείς έρευνες, περισσότερο από το 75% των ταξιδιωτών δηλώνει, βάσει της παγκόσμιας έκθεσης βιωσιμότητας της Booking.com ότι επιθυμεί να επιλέξει πιο βιώσιμες επιλογές το επόμενο έτος. Η ζήτηση, λοιπόν, υπάρχει, και η πρόκληση είναι η μεταμόρφωση της προσφοράς. Οι ψηφιακές πλατφόρμες και τα δομημένα συστήματα ελέγχου και πιστοποίησης – όπως η διεθνής Good Travel Seal ή το Green Destinations Framework – γεφυρώνουν το χάσμα μεταξύ συνειδητοποιημένων ταξιδιωτών και υπεύθυνων παρόχων υπηρεσιών, διασφαλίζοντας την αξιοπιστία και αποκλείοντας το φαινόμενο του «πράσινου ξεπλύματος».

Η Παγκόσμια Ημέρα Τουρισμού μας υπενθυμίζει ότι κάθε εμπλεκόμενος στον κλάδο επηρεάζει το τελικό αποτέλεσμα. Οι υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων έχουν την αποστολή να δημιουργήσουν πλαίσια που προάγουν τη βιωσιμότητα, οι πάροχοι υπηρεσιών να υλοποιήσουν διαφανείς και πράσινες πρακτικές, και οι ταξιδιώτες να υιοθετήσουν μια σεβαστή και συνειδητή παρουσία. Στη Νέα Ζηλανδία, η δέσμευση Tiaki Promise, που υπογράφεται από τους επισκέπτες, έδειξε πώς ο τουριστικός πολιτισμός μπορεί να γίνει αναπόσπαστο μέρος της προστασίας της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς. Ο τουρισμός μπορεί να παραμείνει εργαλείο πολιτιστικής ανταλλαγής και οικονομικής ανάπτυξης μόνο εάν διατηρήσουμε τις αξίες για τις οποίες ταξιδεύουμε.