83 πιστοποιήσεις βιώσιμου τουρισμού σε μία λίστα: δημοσιεύθηκε η ενημερωμένη λίστα της Travalyst

Η Travalyst είναι μια ανεξάρτητη, μη κερδοσκοπική συμμαχία που ξεκίνησε το 2019 με πρωτοβουλία του πρίγκιπα Χάρι του Σάσεξ. Στην πρωτοβουλία συμμετέχουν οι μεγαλύτεροι κολοσσοί του παγκόσμιου ταξιδιωτικού και τεχνολογικού τομέα: Booking.com, Google, Skyscanner, Tripadvisor, Expedia και Amadeus.

Ο στόχος είναι απλός: οι ταξιδιώτες να μπορούν να βλέπουν με σαφήνεια, σε ενιαία και συγκρίσιμη μορφή, πόσο βιώσιμο είναι το κατάλυμα που επιλέγουν τη στιγμή της κράτησης.

Για να επιτευχθεί αυτό, πρέπει να μπει τάξη στη «ζούγκλα» των πράσινων ετικετών. Υπάρχουν εκατοντάδες πιστοποιήσεις βιωσιμότητας παγκοσμίως, με τεράστιες διαφορές στη σοβαρότητα, τη διαφάνεια και τον έλεγχο. Ο επισκέπτης δεν μπορεί να διακρίνει το πραγματικά πιστοποιημένο κατάλυμα από αυτό που έχει δημιουργήσει δικές του διακρίσεις – και οι πλατφόρμες κρατήσεων δεν ήξεραν ποια λογότυπα να επιτρέψουν στις σελίδες τους. Έτσι ξεκίνησε η Πρωτοβουλία Πιστοποιήσεων Travalyst. Ο δεύτερος κύκλος της πρωτοβουλίας, που ανακοινώθηκε το 2026, δεν χρησιμοποιεί μόνο δικά της κριτήρια, αλλά ευθυγραμμίζεται πλήρως με τους επερχόμενους κανονισμούς της ΕΕ. Βάσει αυτών δημιουργήθηκε η λίστα που δημοσιεύθηκε στις 24 Ιουλίου 2026, οι αξιολογήσεις της οποίας θα έχουν πλέον κεντρική θέση στις πλατφόρμες κρατήσεων.

Η οδηγία της ΕΕ Empowering Consumers for the Green Transition (ECGT) τίθεται σε ισχύ στις 27 Σεπτεμβρίου 2026. Ο στόχος του κανονισμού είναι να τερματίσει οριστικά τους αβάσιμους πράσινους ισχυρισμούς (greenwashing). Από τον Σεπτέμβριο, οι ετικέτες βιωσιμότητας μπορούν να εμφανίζονται στους καταναλωτές μόνο αν βασίζονται σε σύστημα πιστοποίησης που πληροί 4 αυστηρά κριτήρια:

• Ανοιχτό και διαφανές: διαθέσιμο σε όλους με δίκαιους όρους.

• Βασισμένο σε επαγγελματικά πρότυπα: τα κριτήρια έχουν αναπτυχθεί με τη συμμετοχή ειδικών και ενδιαφερομένων.

• Διαθέτει σύστημα κυρώσεων: παρέχει διαδικασίες για την αντιμετώπιση μη συμμόρφωσης (συμπεριλαμβανομένης της ανάκλησης της ετικέτας).

• Υποστηρίζεται από ανεξάρτητο έλεγχο: η αξιολόγηση πραγματοποιείται από τρίτο μέρος με εξειδίκευση και ανεξαρτησία που βασίζεται σε πρότυπα.

Η μεγαλύτερη πρόκληση: Όσοι βασίζονταν μέχρι τώρα σε αυτοαξιολόγηση, θα χρειαστούν πλέον πραγματικό, ανεξάρτητο έλεγχο από τρίτο μέρος.

Η Travalyst δεν είναι αρχή, επομένως δεν εξετάζει ή εγκρίνει τα συστήματα. Οι πιστοποιητές δηλώνουν οι ίδιοι τη συμμόρφωση μέσω μιας δήλωσης, ενώ η νομική ευθύνη παραμένει σε αυτούς και στους παρόχους υπηρεσιών. Η λίστα είναι ένα εργαλείο διαφάνειας – αλλά στην πράξη, οι μεγάλες πλατφόρμες κρατήσεων βασίζονται σε αυτήν για να αποφασίσουν ποια καταλύματα θα λάβουν την «πράσινη» σήμανση στις σελίδες τους.

Στην ενημερωμένη λίστα περιλαμβάνονται 83 συστήματα πιστοποίησης καταλυμάτων. Αυτός ο υψηλός αριθμός δείχνει τον κατακερματισμό της αγοράς, αλλά και τη σοβαρότητα με την οποία αντιμετωπίζουν οι φορείς την προθεσμία του Σεπτεμβρίου.

Τα κύρια συμπεράσματα της λίστας:

• Διπλή εστίαση: Από τα 83 συστήματα, τα 73 εξετάζουν τόσο περιβαλλοντικές όσο και κοινωνικές παραμέτρους. Μόνο 9 επικεντρώνονται αποκλειστικά στο περιβάλλον (π.χ. Nordic Swan Ecolabel, DEHOGA Umweltcheck) και 1 μόνο σε κοινωνικούς παράγοντες (Queervadis).

• Η διαπίστευση είναι το στενό σημείο: Στα περισσότερα συστήματα, ο φορέας διαπίστευσης εξακολουθεί να αναφέρεται ως "N/A". Όπου υπάρχει, συνήθως είναι ο GSTC, ο βρετανικός UKAS ή μια εθνική αρχή.

• Υποχρεωτική διαφάνεια: Πλέον είναι υποχρεωτικό να παρέχονται πληροφορίες για τον ανεξάρτητο ελεγκτή και τον φορέα διαπίστευσης. Έτσι, δεν φαίνεται μόνο ποιος έκανε τη δήλωση, αλλά και το υποστηρικτικό υπόβαθρο.

Από τον παγκόσμιο κατάλογο, βρίσκουμε δύο συστήματα που προτείνονται ιδιαίτερα από το I-DEST: 

1. Good Travel Seal

Το ολλανδικό πρόγραμμα Green Destinations, που στοχεύει ειδικά στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, βασίζεται στα διεθνή κριτήρια του GSTC. Το σύστημα πιστοποίησης έχει υποστεί σημαντικές αλλαγές τον τελευταίο χρόνο, προσαρμοζόμενο στις απαιτήσεις της ΕΕ, και σύντομα οι πρώτοι εγχώριοι επιχειρηματίες θα μπορούν να αποκτήσουν την πιστοποίηση.

• Γιατί ξεχωρίζει; Η Travalyst αναφέρει τη δομή του Good Travel Seal ως παραδειγματική περίπτωση ανεξάρτητης πιστοποίησης. Ο ιδιοκτήτης του προτύπου (Green Destinations Services) και ο φορέας πιστοποίησης (Good Travel Institute) είναι νομικά διαχωρισμένοι, με δική τους επιτροπή πιστοποίησης και δίκτυο εκπαιδευμένων ελεγκτών.

2. Πιστοποιητικό βιωσιμότητας Bioscore

Το σύστημα με έδρα τη Βαλένθια, που βασίζεται στην ESG λογική (περιβαλλοντικά, κοινωνικά και διακυβέρνησης κριτήρια), εξετάζει έξι βασικούς τομείς – από το ανθρακικό αποτύπωμα και την ενεργειακή αποδοτικότητα έως τη μείωση αποβλήτων και την κοινωνική ευθύνη – και κατατάσσει τα αποτελέσματα από C έως A+.

• Γιατί ξεχωρίζει; Το Bioscore υποστηρίζεται από ένα ισχυρό δίκτυο ανεξάρτητων ελεγκτών: διεθνώς αναγνωρισμένοι φορείς πιστοποίησης, όπως οι OCA Global, TÜV Rheinland και Bureau Veritas, πραγματοποιούν τις πιστοποιήσεις. Αυτό πληροί απόλυτα τις πιο αυστηρές απαιτήσεις του ECGT.

Αν διευθύνετε κατάλυμα ή τουριστική επιχείρηση, έχετε μόλις δύο μήνες για να επανεξετάσετε την επικοινωνία σας σχετικά με τη βιωσιμότητα.

• Αν έχετε ήδη πιστοποίηση: Ελέγξτε αν το σύστημα που χρησιμοποιείτε περιλαμβάνεται στη λίστα της Travalyst της 24ης Ιουλίου!

• Αν δεν έχετε πιστοποίηση: Ξεκινήστε άμεσα, καθώς η διαδικασία ενός αξιόπιστου, ανεξάρτητου ελέγχου μπορεί να διαρκέσει μήνες.

Η λίστα της Travalyst ενημερώνεται συνεχώς με νέες δηλώσεις συμμόρφωσης και η πιο πρόσφατη έκδοση είναι πάντα διαθέσιμη στον επίσημο ιστότοπο του οργανισμού.

Όλα τα παραπάνω υποθέτουν σιωπηρά ότι ο πάροχος έχει ήδη φτάσει στο σημείο να υποβάλει αίτηση για έλεγχο. Στην πραγματικότητα, σε πολλές χώρες, το μεγαλύτερο μέρος της τουριστικής προσφοράς δεν βρίσκεται ακόμα εκεί. Για ένα πανδοχείο με είκοσι δωμάτια ή ένα ταξιδιωτικό γραφείο με τρεις υπαλλήλους, μια διεθνής πιστοποίηση είναι σήμερα ανέφικτη τόσο από άποψη χρόνου όσο και κόστους – αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν βήματα που μπορούν να γίνουν προς τη βιωσιμότητα, και οι πελάτες τους το περιμένουν όλο και περισσότερο.

Αυτή τη φάση προετοιμασίας υποστηρίζουν οι Παγκόσμιες Προκλήσεις Βιωσιμότητας του I-DEST.

Η λογική είναι αντίστροφη από τις πιστοποιήσεις. Η ψηφιακή σφραγίδα δεν απονέμεται στον πάροχο, αλλά αποκτάται από τον επισκέπτη – για τα δικά του βήματα βιωσιμότητας. Επειδή ταξίδεψε με τρένο, επειδή εξερεύνησε την περιοχή με ποδήλατο, επειδή αγόρασε από τοπικούς παραγωγούς, επειδή παραιτήθηκε από την καθημερινή αλλαγή λευκών ειδών. Ο επισκέπτης, λοιπόν, δεν είναι παθητικός αναγνώστης ετικετών, αλλά ενεργός συμμετέχων: λαμβάνει ανατροφοδότηση για τις μικρές αποφάσεις του ταξιδιού του.

Ο ρόλος του παρόχου είναι να το καταστήσει εφικτό. Σφραγίδες μπορούν να συλλεχθούν μόνο εκεί όπου ο επιχειρηματίας έχει δημιουργήσει τις κατάλληλες συνθήκες – όπου υπάρχει πραγματικά ποδήλατο, τοπική προσφορά, και δυνατότητα επιλογής. Για να μην παραμείνουν οι δεσμεύσεις απλώς υποσχέσεις, οι δεσμεύσεις ελέγχονται δειγματοληπτικά μέσω mystery shopping. Αν το σύστημα λέει στον επισκέπτη ότι μπορεί να το κάνει, τότε πρέπει να μπορεί να το κάνει. Οι ανατροφοδοτήσεις των επισκεπτών επιβραβεύονται, καθώς η καθημερινή εμπειρία συχνά παρέχει πιο ακριβή εικόνα από οποιαδήποτε αυτοαξιολόγηση.

Γιατί είναι σημαντικό αυτό από την άποψη του ECGT; Επειδή οι Προκλήσεις δεν κάνουν – και λόγω της δομής τους δεν μπορούν να κάνουν – ισχυρισμούς βιωσιμότητας για την ίδια την επιχείρηση. Δεν είναι σήμα, ετικέτα ή πιστοποίηση. Επομένως, βρίσκονται εκτός του ρυθμιστικού πλαισίου που αυστηροποιείται από τις 27 Σεπτεμβρίου. Ωστόσο, το πνεύμα της οδηγίας δεν αφορά μόνο τη ρύθμιση των ετικετών, αλλά και την παροχή πραγματικής, κατανοητής και επαληθεύσιμης πληροφόρησης στους καταναλωτές για τις αποφάσεις τους. Η παιχνιδοποιημένη μορφή ενισχύει αυτόν τον στόχο: δεν επικοινωνεί αφηρημένες υποσχέσεις, αλλά δείχνει συγκεκριμένα, εφικτά βήματα – και ο επισκέπτης βιώνει ο ίδιος τι σημαίνουν.

Και για την επιχείρηση, προσφέρει αυτογνωσία. Ενώ υλοποιεί τις προκλήσεις, βλέπει ακριβώς πού βρίσκεται η δική της προσφορά, τι υποδομές διαθέτει και τι όχι. Αυτή η αξιολόγηση είναι η καλύτερη προετοιμασία για να εισέλθει με αυτοπεποίθηση σε μια σοβαρή, ανεξάρτητη διαδικασία πιστοποίησης μερικά χρόνια αργότερα – όταν θα έχει την ικανότητα και την αποφασιστικότητα. Είναι διαφορετικό να ξεκινάς μια πιστοποίηση Good Travel Seal ή Bioscore με εμπειρία, παρά από το μηδέν.

Οι Παγκόσμιες Προκλήσεις Βιωσιμότητας του I-DEST, λοιπόν, δεν ανταγωνίζονται τα υπάρχοντα συστήματα της Travalyst. Είναι το πρώτο στάδιο της διαδρομής – ξεκινούν από εκεί που βρίσκεται σήμερα η πλειονότητα του τομέα.